Çanakkale’de antik bir kent:Abydos

Abydos antik çağın en önemli kentlerinden birisidir. Bu önemi Çanakkale Boğazı’ndaki stratejik konumundan gelmektedir. Boğazın geçişe en elverişli noktasında bulunması Abydos ve karşısındaki Sestos’un antik dönemde iki kıta arasında geçiş noktası olarak kullanılmasına neden olmuştur. Kimi zaman büyük ordular düşmanlarına, kimi zaman da bir aşık aşkına ulaşmak için bu noktadan boğazı geçmiştir

Abydos antik çağın en önemli kentlerinden birisidir. Bu önemi Çanakkale Boğazı’ndaki stratejik konumundan gelmektedir. Boğazın geçişe en elverişli noktasında bulunması Abydos ve karşısındaki Sestos’un antik dönemde iki kıta arasında geçiş noktası olarak kullanılmasına neden olmuştur. Kimi zaman büyük ordular düşmanlarına, kimi zaman da bir aşık aşkına ulaşmak için bu noktadan boğazı geçmiştir.

Abydos bugünkü Nara burnunda Aydos’a lokalize edilmiştir[1]. Strabon M.Ö. 7. yy’da Miletoslular tarafından kurulduğundan bahseder[2]

. Fakat bu kentin adı Homeros’un İlyada’sında (II.836; XV 584) geçmektedir. Troia Savaşı’nda bölgenin diğer kentleri gibi Troya’nın müttefiki olduğu anlaşılan Abydos’un Homeros’da adının geçmesi bu kentin daha önceden de var olduğunun göstergesidir.


Kısaca tarihinden bahsedersek; Homeros çağında hızlı atlarıyla ünlü Abydos (Hom. ilyada IV 499) İ.Ö. VI. yy’ın ortasında başlayan bölgedeki Pers egemenliği döneminde Daskyleion satraplığına bağlıydı. İ.Ö. 511 yılında İskit seferinden dönen Pers kralı I.Dareios’un emriyle yakılıp yıkıldıysa da kısa süre sonra çıkan Ionia ayaklanmasına katıldı. Başarısızlıkla biten bu ayaklanmanın sonucunda Dareios’un komutanlarından Daurises tarafından Perkote, Lampsakos ve Paisos ile birlikte ele geçirildi. Herodot bu olayı şu ifadelerle anlatır: ‘’ Daurises, Helespontos siteleri üzerinde yürüyerek Dardanos’u aldı; Abydos, Perkote, Lampsakos ve Paisos’u aldı; bu kentleri birer arayla ele geçirmiştir.’’(Herodot V 117). Pers kralı Kserkses M:Ö 480 yılında Yunanistan seferi sırasında Trakya’ya geçmek için bu kenti kullanmış ve tarihin ilk boğaz köprüsünü Abydos Sestos arasında inşa etmiştir. Köprü inşası sırasında ilk deneme başarısız olmuş fırtına nedeni ile bağlantılar kopmuştur. Bunun üzerine Kserkses sinirlenmiş ve Hellespontos’a kırbaç cezası vermiştir. Başarısız olan mühendisler idam edildikten sonra yeniden köprü yapımı başlamış ve oluşturulan köprü üzerinden ordu, 7 gün 7 gece hiç durmadan geçmek sureti ile geçişini tamamlamıştır(Herodot VII 33-56). Pers savaşları sırasında Atina yanlısı olan kent Attika-Delos Deniz Birliği’ne 4 talent tutarında yıllık vergi ödemekteydi. Atinalılar’ın başarısız Sicilya seferi’nin (İÖ:405) şokunu fırsat bilerek bir ara bağımsızlığını kazandıysa da daha sonra Alkibiades tarafından yeniden ele geçirildi (İÖ.411)[3]. Aigospotamos savaşından (İÖ.405) sonra Atinalılar’ın elinden bir kez daha çıkan fakat sonra Thrasyboulos tarafından geri alınan kenti daha sonra Anaksibios komutasındaki Lakedaimonialılar işgal etmek istemişlerse de, bu girişim başarısızlıkla sonuçlanmıştır; ancak daha sonra amiral Antialkidas’ın Atinalılar’ı Hellespontos sürmesi sırasında Spartalıların yönetimine girmiştir. Büyük İskender Granikos savaşından önce ordusunu Anadolu tarafına yine bu noktadan geçirmiştir. Gerçi kendisi özel kuvvetleriyle birlikte Elonai’iden Anadolu’ya geçmişse de ordunun geriye kalan büyük kısmı Sestos üzerinden Abydos’a geçmiştir[4]. İÖ. 200’de Makedonialı V. Philippos’a karşı kahramanca savaşmakla birlikte teslim olmak zorunda kaldı ve yıkıldı; üç yıl sonra da III. Antiokhos’un eline geçti. Bu zamanda komşuları Arisbe ve Astyra kasabalarının topraklarını kazanarak genişlemişti. İÖ. 190 yılından sonra da Romalılar’ca, Hellespontos’taki öteki pek çok kentle birlikte Pergamon kralı II. Eumenes’e bırakıldı.


[1] Veli Sevin, Anadolu’ un Tarihi Coğrafyası I, T.T.K. Basımevi, Ankara 2001, s. 62.

[2] Strabon, Geographika Kitap XII – XIII – XIV, çev. Adnan Pekman, Arkeoloji ve Sanat Yayınları, İstanbul 2000, s. 107.

[3]Ksenophon, Yunan Tarihi, çev. Suat Sinanoğlu, T.T.K. Basımevi, Ankara 1999, s. 8.

[4]http://www.kenthaber.com/Arsiv/AntikSehirler/Canakkale/Merkez/AntikSehir_143.aspx

“Çanakkale’de antik bir kent:Abydos” için 0 yorum

Anonim için bir cevap yazın Cevabı iptal et

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.